خطرناك است ، اقدام به محدود كردن امام كرد . از عبد السلام هروى نقل شده كه به مأمون اطلاع دادند : امام رضا عليه السّلام مجالس كلامى تشكيل داده و بدين وسيله مردم شيفتهء آن بزرگوار مىشدند . مأمون به محمّد بن عمرو طوسى مأموريت داد تا مردم را از مجلس آن حضرت طرد نمايد . پس از آن امام در حق مأمون نفرين كرد و از جمله چنين فرمود : يا بديع يا قوىّ يا منيع يا علىّ يا رفيع ! صلّ على من شرّفت الصّلاة بالصّلاة عليه و انتقم لى ممّن ظلمنى و استخفّ بى و طرد الشّيعة عن بابى . « 1 » اى پديدآورندهء زمين و آسمانها ، اى پروردگارى كه داراى قدرت بىپايانى ، اى پروردگارى كه تغيير و تبديلى در او راه ندارد ، اى پروردگار بلند مرتبت ، درود بفرست بر كسى كه نماز را با صلوات و درود به او ، شرافت دادى و از كسى كه به من ستم روا داشت و مرا سبك كرد و شيعهء مرا از در خانهء من راند و متفرق كرد ، انتقام مرا بگير . اين مسأله به صورت يك دليل عمده براى شهادت امام در آمد . احمد بن على انصارى مىگويد : از ابو صلت پرسيدم : چگونه مأمون راضى به قتل امام رضا عليه السّلام شد ؟ ابو صلت گفت : . . . مأمون ولايتعهدى را بدين جهت به امام رضا داد كه به مردم نشان دهد آن حضرت رغبت به دنيا دارد ، تا از چشم مردم بيفتد . اما وقتى از امام جز آنچه برترى او را بر مأمون نشان مىداد چيزى براى مردم آشكار نمىشد ، دست به دعوت و جلب متكلّمان تمامى سرزمينهاى اسلامى زد تا به وسيلهء آنان ، امام را از نظر علمى محكوم نمايد و از اين رهگذر ، نقص آن حضرت ميان عامّه مردم ثابت شود ؛ ولى امام با هيچ عالم يهودى و نصرانى و . . . روبرو نمىشد جز آن كه بر او برترى مىيافت و مردم مىگفتند : آن حضرت شايسته‌تر از مأمون براى تصدى مقام خلافت است . جاسوسان نيز چگونگى امر را به اطلاع او مىرساندند . بدين ترتيب بود كه مأمون دست به مسموم ساختن امام زد . « 2 » ب . از جمله امورى كه سبب تيرگى روابط مأمون با امام گرديد ، رفتن آن حضرت به نماز عيد بود . مأمون از امام خواست تا نماز عيد را بخواند ، امّا امام بر مبناى

--> ( 1 ) . عيون اخبار الرضا ، ج 2 ، ص 171 ( 2 ) . همان ، ج 2 ، ص 241